Archives March 2023

Download CV. Click Here Then Open Link.

https://abhiyandaily.com/newscategory-detail/423048

नेपाली टेलिभिजनका दर्शक र व्यापार घटिरहेको छ । यसो हुनुमा टेलिभिजनले आफ्ना कार्यक्रम तुरुन्त डिजिटल प्लेटफर्ममा अपलोड गर्नु, टेलिभिजनलाई भन्दा युट्युबलगायत डिजिटल प्लेटफर्मलाई प्राथमिकता दिनु, आफ्नो टेलिभिजनको टीआरपी (टेलिभिजन रेटिङ प्वाइन्ट) मापदण्ड डिजिटल प्लेटफर्मलाई बनाई बजारीकरण गर्नु मुख्य कारण हुन् । कार्यक्रम निर्माताहरूले पनि घट्दो विज्ञापन बजारलाई दृष्टिगत गरी डिजिटल प्लेटफर्मलाई प्राथमिकता दिँदा नेपालमा टेलिभिजनको बजार र प्रभाव घटेको देखिन्छ । नेपालमा विज्ञापन बजार घट्नुमा बजारले धान्नै नसक्ने टेलिभिजन च्यानलहरू खोल्नु र विज्ञापनदाता तथा एजेन्सीले ब्रान्डअनुसार आफ्नो लक्षित दर्शकमा पुग्ने कार्यक्रम र टेलिभिजनमा मात्र विज्ञापन गर्न नपाउनु हो ।

विज्ञापनदाताले कुनै नयाँ क्याम्पेन गर्दा लगभग १० देखि १५ ओटा टेलिभिजनमा विज्ञापन दिनैपर्ने अवस्था छ । विज्ञापन नदिए विभिन्न इस्युहरू निकाली ब्रान्ड र आफ्नो व्यक्तिगत चरित्र नै हत्या गर्नेगरी अनइथिकल कन्टेन्ट बनाउने परिपाटीले गर्दा पनि विज्ञापनदाताहरू विज्ञापन वितरण गर्न हच्किन थालेका छन् । विज्ञापन वितरण नगर्दा आफूलाई र कम्पनीलाई सुरक्षित महसूस गर्दा विज्ञापन बजार घटेको देखिन्छ । टेलिभिजन च्यानलमा विज्ञापन घट्नुको अर्को कारण इन्टरनेटको विकास पनि हो ।
टेलिभिजनले पाउने विज्ञापन सामाजिक सञ्जालमा जाने गरेका कारण पनि यो समस्या निम्तिएको हो ।

यी विविध कारणले गर्दा टेलिभिजनको भविष्य पनि खतरामा पर्न थालेको छ । यद्यपि इन्टरनेटको विकासले प्रविधिलाई सहज र सस्तो भने बनाएको छ । यसलाई टेलिभिजन व्यवस्थापकहरूले व्यवस्थापन गर्न नजान्दा टेलिभिजन उद्योग विज्ञापन कम भएकै कारण बन्द पो हुने हो कि भन्ने चिन्ता बढ्न थालेको छ ।

विज्ञापन बजार खुम्चिँदो अवस्थामा छ भने टेलिभिजन च्यानलको संख्या बढ्दो छ । अध्ययन अनुसन्धान नगरी लहलहैमा र अरूको देखासिकी गरेर व्यवसाय गर्ने प्रवृत्ति नेपालमा छ । टेलिभिजन च्यानलहरूको अवस्था पनि उस्तै छ । युट्युब च्यानल, फेसबुक च्यानलको नाममा अनियन्त्रित रूपमा डिजिटल मिडिया खुलेका छन् । सरकारले यसको नियन्त्रण र नियमन गर्न नसक्दा नेपाली मुद्रा विदेशिएको त छ नै साथमा टेलिभिजन उद्योग पनि समस्याग्रस्त भएको छ । यसका लागि टेलिभिजन उद्यमीहरूले सशक्त आवाज उठाउन सकेका छैनन् भने उनीहरू विज्ञापन नपाएर आफूहरू धराशयी भएको भन्ने निष्कर्षमा पुग्दै छन् । तर, वास्तविकता भने अर्कै छ ।

आम्दानीकै लागि पत्रकारिताको धर्म र आचारसंहिता उल्लंघन गरी कसैलाई बोक्ने र कसैको व्यावसायिक मानमर्दन हुने गरी कन्टेन्ट बनाउँछन् र प्रसारण गर्छन् । यसले गर्दा केही नेपाली टेलिभिजन उद्यमीहरू बदनाम हुन पुगेका छन् । खासमा टेलिभिजन उद्यमीहरूले घाँटी हेरेर हाड निल्न नजान्दा अनुमानकै भरमा लगानी खन्याउँछन् र अन्तिममा पुर्पुरोमा हात राखेर एक अर्कालाई दोषारोपण गर्न पुग्छन् ।

अहिले टेलिभिजन उद्योगको विज्ञापन बजार २ अर्बको हाराहारीमा मात्र छ । विगतमा ३ अर्ब भए तापनि कोरोनापछि यो खुम्चेर २ अर्बमा आएको हो । मध्यम खालका र साना आकारका स्थानीय टेलिभिजनलाई यो बजारले धान्न सक्ने अवस्था छैन । यसकारणले टेलिभिजन उद्यमीहरू मर्जरमा जानु आवश्यक छ ।

२ अर्बको विज्ञापन बजारलाई डिजिटल बजारले चुनौती दिन थालेको अवस्था छ । फेसबुक, टिकटक, युट्युबजस्ता डिजिटल प्लेटफर्ममा विज्ञापन बढ्न थालेको छ । विदेशिएको वैदेशिक मुद्राबाट विदेशी विनिमय सञ्चितिमा परेको प्रभावका विषयमा पर्याप्त छलफल भएको छैन । यसलाई सरकारले नियन्त्रण गर्न सकेको पनि छैन । अन्जानमै टेलिभिजन व्यवस्थापकहरूले आफ्ना कन्टेन्टहरू सामाजिक सञ्जालमा सहज रूपमा उपलब्ध गराउँदा समस्या थपिएको छ । त्यसैले टेलिभिजनहरूले आफ्ना मौलिक निर्माणहरू सामाजिक सञ्जालमा जानबाट रोक लगाउन आवश्यक छ । कन्टेन्ट हेर्न शुल्क तिर्नुपर्ने गर्न सकियो भने थप आम्दानी पनि हुने थियो । कपी राइट, पेटेन्ट राइट, बौद्धिक सम्पत्तिको अधिकारका लागि पहल गर्न सकेको खण्डमा टेलिभिजन उद्योग थप बलियो हुने थियो ।

टेलिभिजनले गुणस्तर र प्रविधिमा धेरै फड्को मारिसकेको छ । नयाँ मिडिया सशक्त रूपमा आए पनि टेलिभिजनको महत्त्व उत्तिकै छ भनेर देखाउन टेलिभिजन उद्यमीहरू लागिपर्नुपर्छ । नयाँ प्रविधि अँगाल्दै टेलिभिजन प्रतिस्पर्धामा खरो रूपमा उत्रिनु आवश्यक छ ।

सामाजिक सञ्जालको विश्वसनीयता घट्दै गइरहेको परिप्रेक्ष्यमा टेलिभिजनले गति लिन सक्यो भने टेलिभिजनप्रति जनताको विश्वास कायमै हुने देखिन्छ । शिक्षा, सूचना, मनोरञ्जन र अभिप्रेरणा जगाउन सक्ने अनि हाइ डिफिनेशनमा प्रत्यक्ष प्रसारण गर्न सक्ने क्षमताका कारण टेलिभिजनको महत्त्व अझै व्यापक छ । इन्टरनेटको प्रयोगले टेलिभिजन झन् सहज माध्यम भएको छ । आफूले चाहेका बेला हेर्न सकिने, प्रसारणकै समय हेर्न नपर्नेजस्ता सहजता इन्टरनेटले थपिदिएको छ ।

विश्वमा जनचेतना अभिवृद्धि गर्न, द्वन्द्व कम गर्न र मनोरञ्जन प्रदान गर्न टेलिभिजनले खेलेको भूमिकाको मूल्यांकन संयुक्त राष्ट्रसंघले समेत गरेको छ । यसले सामाजिकीकरण गर्न, सामाजिक मूल्यमान्यताको हस्तान्तरण गर्न अनि आपसी सद्भाव र सामञ्जस्य कायम गर्न थप टेवा दिएको छ । परम्परागत टेलिभिजनलाई न्यू मिडियामार्फत सञ्चालन गर्नुपर्ने, उत्पादन र वितरणलाई समेत नियमन गर्नुपर्ने चुनौतीलाई अवसरका रूपमा लिन अब ढिला गर्नु हँुदैन ।

अहिले विश्वमा १ अर्ब ६७ करोड घरमा टेलिभिजन सेट रहेको अनुमान गरिन्छ । नेपालमा २० लाख टेलिभिजन सेट रहेको मानिन्छ । मोबाइलमार्फत टेलिभिजन हेर्र्नेहरूको संख्या अझ बढी छ । तत्काल विश्वसनीय दृश्यसहित हाइक्वालिटीमा प्रसारण गर्न सक्ने र विश्वव्यापी हुन सक्ने सामथ्र्य टेलिभिजनसँग बाहेक अरूसँग हुँदैन भनेर प्रमाणित गर्न सक्ने अवस्था छ । नेपालको कन्टेन्टलाई विदेशी बजारमा पुर्‍याउन सकेको खण्डमा अझ यसको दायरा बढाउन सकिन्छ भन्ने बहस केन्द्रित हुनुपर्छ । नेपालको भूगोलमा अढाइ करोड जनता छन् भने यसबाहिर त्यति नै संख्यामा नेपाली भाषी छन् । यति बुझ्न सकेको खण्डमा टेलिभिजन विज्ञापन बजार थप फस्टाउने थियो । टेलिभिजनको विज्ञापन बजार अझ बलियो र दीर्घकालीन हुने थियो ।

लेखक नेपाल विज्ञापन संघका कार्यसमिति सदस्य हुन् ।

यसरी उदाए सुवेदी

मकवानपुर मनहरिमा २०३६ सालमा एक बालकको जन्म हुन्छ । सामान्य पारिवारिक पृष्ठभूमि । तिनै बालक आज मिडिया मार्केटिङ फाँटमा हरिशरण सुवेदी भएर उदाएका छन् । ‘स्वदेशमै केही गर्न सकिन्छ’ भन्ने सोचसाथ अघि बढेका उनले २०५७ मा एड एभिन्युज विज्ञापन एजेन्सीमा ‘मिडिया एक्जिक्यिुटभ’को भूमिकामा आफूलाई होमे । ‘मिडिया प्लानिङ’, ‘क्लाइन्ट सर्भिसिङ’देखि ‘मिडिया बाइङ’ (खरिद) तथा ‘प्रेस रिलिज’ सन्दर्भमा सुवेदी जम्दै गए । ‘प्रोडक्ट एनालिसिस’, ‘कम्पिटिटर एनालिसिस’, ‘संस्था तथा ब्रान्ड प्रोमोसनल क्याम्पेन’मा समेत उनको प्रत्यक्ष संलग्न बढ्दै गयो । अब भने सुवेदी विज्ञापन र बजारीकरण क्षेत्रमा स्थापित नाम बनिसके । हरेक काममा अघि सर्ने, स–साना कुरामा पनि ‘पर्फेक्सन’ खोज्ने उनको बानी छ । ‘नयाँनयाँ कुरा सिकेर त्यसको प्रयोग गर्ने हरदमको हुटहुटीले गर्दा नै यहा“सम्म आइपुगेको हुँ,’ सुवेदी भन्छन् ।

२०४६ सालपछि मात्र प्रभावकारी रूपमा विस्तार हुन थालेको विज्ञापन मार्केटिङ फिल्ड २०४७ सालको परिवर्तनपछि व्यावसायिक बन्न थाल्यो । २०६० सम्म आइपुग्दा मिडिया हब वृहत् मिडिया बाइङ एजेन्सीका रूपमा देखापर्न थाल्यो । २०६३ मा मिडिया हवमा सहायक बजार प्रबन्धकका रूपमा आबद्ध भएदेखि नै सुवेदीले आफ्नो कला र सीपको प्रभाव देखाउन थाले । ‘तितोसत्य’, ‘मेरी बास्सै’, ‘जिरे खुर्सानी’, ‘झ्याँइकुटीझ्याइ“’, ‘भद्रगोल’जस्ता लोकप्रिय हा“स्य शृंखला उत्पादन गरी विक्री वितरण परिकल्पनामा उनको विशेष योगदान छ । ‘फिफा वल्र्डकप’, ‘कृति अवार्ड’, टेलिभिजन अवार्डलगायत इभेन्टमा सुवेदीको महत्वूर्ण हात छ । कम्पनी व्यवस्थापनमा नजिकबाट सघाउन र समकक्षी टिमलाई सफलतापूर्वक परिचालन गरेका सुवेदी छोटो समयमै मिडिया हबको ‘मार्केटिङ म्यानेजर’का रूपमा पदोन्नति भए ।

‘कर्म, मेहनत र लगनशीलतासाथ केही गर्नुपर्छ’ भन्ने विश्वास गर्ने सुवेदी र उनीनिकट सिर्जनशील समूहले २०७० मा एडी रिलिज प्रालि दर्ता ग-यो । औपचारिक रूपमा ठूलो भइसकेको टेलिभिजन विज्ञापन बजारमा हामफाले, सुवेदी । कठिन प्रतिस्पर्धात्मक बजार र जोखिमबाबजुद आँट, साहस र दृढताका आधारमा छोटो समयमै एडी रिलिजको सफलता बढ्दै गए । त्यसका भ्रातृ संस्था जन्माउँदै लगे र उनी यो उचाईसम्म पुगेका छन् । एडी रिलिज स्थापनादेखि नै प्रबन्ध निर्देशकको जिम्मेवारी सम्हालेका सुवेदी टिमका साथ लिई टेलिभिजन, एफएम, पत्रपत्रिका, फिल्म हलमा विज्ञापन संयोजन गरिरहेका छन् । आज एडी रिलिज नेपालमा सञ्चालित विभिन्न ‘मिडिया बाइङ’ एजेन्सीमध्ये नम्बर १ एजेन्सी बन्न सफल भएको छ । अधिकांश टेलिभिजनलाई ठूलो परिमाणमा विज्ञापन उपलब्ध गराउने कम्पनीका रूपमा एडी रिलिज स्थापित छ । धेरैजसो टेलिभिजनका वार्षिकोत्सवमा ‘बेस्ट एजेन्सी’ उपाधि प्राप्त गरिरहनुले पनि एडी रिलिजप्रतिको विश्वास चुलिँदै गएको बुझ्न सकिन्छ ।

नयाँनयाँ तरीका प्रतिपादन गर्दै दातालाई विज्ञापनको प्रभावकारिता’bout विश्वस्त पार्दै टेलिभिजनमा गरिने विज्ञापनको दायरा बढाउनुमा सुवेदीको प्रमुख भूमिका छ । टेलिभिजन विज्ञापनको दायरा बढाउन गरेको योगदानकै कदरस्वरुप उनले रिपोर्टर्स क्लबको अगुवाईमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाबाट पुरस्कार पाए । खेलकुदका विभिन्न प्रतिस्पर्धा ‘ब्रान्डिङ र मार्केटिङ’ गरी खेल क्षेत्रलाई व्यावसायिक बनाउने प्रयास गरे । चर्चित ‘रियालिटी सो’का फ्रेन्चाइज ‘बिकाउन र टिकाउन सकिन्छ’ भन्ने मान्यता स्थापित गर्न सुवेदीको एजेन्सीले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ ।



विश्व प्रसिद्ध ‘आइडल फ्रेन्चाइज’अन्तर्गत ‘नेपाल आइडल’को पहिलो र तेस्रो संस्करण, ‘द भ्वाइस अफ नेपाल’को पहिलो संस्करणका साथै मौलिक नेपाली रियालिटि सो ‘कमेडी च्याम्पियन’ (दोस्रो संस्करण)को कुशल बजारीकरणको नेतृत्वकर्ता सुवेदीले पछिल्लो समय भारतीय रियालिटी फ्रेन्चाइज ‘सारेगमप लिटल च्याम्प्स नेपाल’को विज्ञापन सर्वाधिकारको जोखिम लिँदै त्यसलाई सफल बनाउन प्रमुख भूमिका खेले । अर्को प्रसिद्ध भारतीय ‘रियालिटी सो सुपर डान्सर’को नेपालमा ‘फ्रेन्चाइज’ चलाउने सर्वाधिकार लिई कार्यक्रम उत्पादन, विक्रीवितरण तथा बजार व्यवस्थापनमा हात हाल्नु जबर्जस्त निर्णय र प्रदर्शन थियो ।

कार्यक्रम अझ प्रख्यात बनाउन बलिउड स्टार गोविन्दालाई अतिथिका रूपमा ल्याउने आँटसमेत सुवेदीले गरे । मौलिक कार्यक्रम तथा श्रष्टालाई पनि माया गर्दै दर्शकसामु उत्कृष्ट कार्यक्रम पस्कन रुचाउने सुवेदीले चर्चित कमेडी शृंखला ‘सक्किगोनी’को डिजिटल सर्वाधिकारसहित ईएच डिजिटल युटुब च्यानलमार्फत प्रशारण गर्दै आएका छन् ।



हाल एडी रिलिजसँगै एडभर्टिजमेन्ट रिलिज, टेलिजेन्ज प्रालि र एभरेस्ट हेडलाइन्स गरी चार कम्पनी एकसाथ सञ्चालन गरिरहेका छन्, सुवेदी । २२ वर्षभन्दा बढी समयको अनुभवले निखारिएका सुवेदी अहिले करिब सय जनाको टिम कुशल व्यवस्थापन गरिरहेका छन् । सोसल मिडियाको युगभन्दा अनलाइन र त्यसभन्दा पनि रेडियो, टेलिभिजनको युगमा उनले विज्ञापन प्रसारणका अनेक प्रयोग प्रतिपादन गरे । रेडियो वा टेलिभिजनमा बज्ने विभिन्न फरक सामग्रीलाई ‘कसरी प्याकेजिङ गर्ने अनि त्यसलाई कसरी व्यावसायीकरण गर्ने ?’ विषयमा उनले गरेका प्रयोग सान्दर्भिक र व्यावहारिक सिद्ध भएका छन् ।

विज्ञापनदातालाई नयाँनयाँ ‘प्लेटफर्म’ उपलब्ध गराउन निपुण सुवेदी ‘बजारले के खोजेको छ ?’, ‘दर्शक के चाहन्छन् ?’ र ‘अहिलेको मार्केटिङ ट्रेन्ड कस्तो चल्दै छ ?’ भन्नेमा हरदम सजग रहन्छन् । सीप निखार्न भारत, अमेरिका, जापान, सिंगापुर, दुबई, अस्ट्रेलिया र युरोपका विभिन्न देश अध्ययन भ्रमणसमेत गरिसके, सुवेदीले । नेपाल विज्ञापन संघका कार्यकारी सदस्य, नेपाल चेम्बर अफ कमर्सको सूचना तथा सञ्चार प्रविधि विकास समिति सदस्यका रूपमा समेत आबद्ध उनी आफ्ना अनुभव अझ फराकिलो बनाउन प्रयत्नशील छन् । उच्च व्यावसायिक संस्कार, नम्र स्वभाव र सिर्जनशील विचार पाल्ने सुवेदी विज्ञापन बजार चलायमान बनाइराख्न र सम्बन्धित सबै क्षेत्रलाई सन्तुष्ट बनाइराख्न सफल मानिन्छन् ।

विश्वासयोग्य मिडिया बाइङ एजेन्सीका रूपमा एडी रिलिजलाई स्थापित गर्न सुवेदीले खेलेको भूमिका जो कोही र विज्ञापन व्यवसायलाई आफ्नो पेशा बनाउनेका लागि प्रेरणाको स्रोत बन्नसक्छ । ‘आउने सन्ततिले आफूले जस्तै कर्मलाई निरन्तरता दिए हुन्थ्योजस्तो लाग्छ तर आउने समय, परिवेश, कस्तो हुने हो ? त्यसअनुरुप सबैले आफ्नो बाटो आफैं बनाउनैपर्छ,’ उनी भन्छन्, ‘दिलोज्यान दिएर लागिपरेको यो सेवामुलक उद्योग श्रीवृद्धि बाचुञ्जेल देखिरहन पाएँ आत्मसन्तुष्टि मिल्नेछ ।’

जीवनमा सफलता मिलिरहँदा ‘नमात्तिने’ र असफल हुँदा ‘नआत्तिने’ स्वभावका सुवेदी दुःखमा ‘हतोत्साही नहुन र सुखमा संयम अपनाउन’ पत्नी लक्ष्मी भट्ट सुवेदीको सल्लाह सधैं सम्झिरहन्छन् । ‘परिवारको सत्कर्मरूपी संस्कार र सकारात्मक उत्प्रेरणाले २०५७ सालपछि पछाडि फर्कनुपरेको छैन,’ दुई सन्तानका पिता भइसकेका सीता र भक्तबहादुर सुवेदीका साँहिला छोरा सुवेदी सुनाउ“छन् ।

सम्मानित भएका भिडियोहरु:

विभिन्न संघसंस्था बाट सम्मानित भएका तस्विरहरु:

पाल टेलिभिजनको ३८ औं वार्षिकोत्सवको अवसरमा एडी रिलिजका प्रवन्ध निर्देशक हरिशरण सुवेदीलाई सम्मान गरिएको छ।

आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा नेपाल टेलिभिजनसँग उत्कृष्ट व्यापारिक कारोबार गरेकाले उनलाई मंगलवार प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालको प्रमुख आतिथ्यतामा आयोजित समारोहमा सम्मान गरिएको हो। समारोहमा प्रवन्ध निर्देशक सुवेदीलाई सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री रेखा शर्माले उत्कृष्ट विज्ञापन एन्जेन्सीको अवार्डबाट सम्मान गरिएको थियो।

२०७० सालमा स्थापना भएको एडी रिलिजको स्थापनादेखि नै प्रवन्ध निर्देशकको रूपमा जिम्मेवारी सम्हालेका सुवेदीको संस्थाले टेलिभिजन, एफएम, पत्रपत्रिका, फिल्म हलहरूमा विज्ञापन संयोजन गर्ने कार्य सफलता पूर्वक गर्दै आएको छ।

एडी रिलिज नेपालमा सञ्चालित विभिन्न विज्ञापन बाइङ एजेन्सीहरूमध्ये उत्कृष्ट एजेन्सीको रूपमा रहँदै आएको छ। अधिकांश टेलिभिजनहरूलाई ठूलो परिमाणमा विज्ञापन उपलब्ध गराउने कम्पनीको रूपमा एडी रिलिज स्थापित छ।